Забони точики

Сифат ва имлои он

Сифат ва имлои он Сифатҳо аломати ашё ва чигунагии ҳодисаву воқеаҳоро ифода карда ба саволҳои чӣ хел?, чӣ гуна? ҷавоб мешаванд. Сифатҳо дараҷаи одӣ, қиёсӣ ва олӣ доранд. Дараҷаҳои сифат: одӣ қиёсӣ олӣ сурх сурхтар сурхтарин кабуд кабудтар кабудтарин сафед сафедтар сафедтарин зирак зирактар зирактарин калон калонтар калонтарин танг тангтар тангтарин тунук тунуктар тунуктарин хароб харобтар харобтар... »

Ҳиссаҳои нутқ

Ҳиссаҳои нутқ ИСМ ВА ИМЛОИ ОН Исм ҳиссаи мустақили нутқ буда, ифодакунандаи номи ашёву шахс ва ғайраро ифода мекунад. Исмҳо хосу ҷинс, танҳову ҷамъ, ҷондору беҷон, моддиву маънӣ мешаванд. Калимаҳои зиёди забонамонро исм фаро мегирад, маҳз аз ин хотир дар сатҳи баланд донистани он шарт ва зарур аст. Исмҳо пасвандҳои зиёди калимасозро фарогиранд. Пасвандҳои –чӣ, -гар, -зор, -дон, -иш, — истон,... »

Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ

Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ Президиуми Совети Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1989 комиссияи забон таъсис дода буд. Комиссия дар хусуси мақоми давлатӣ гирифтани забони тоҷикӣ дархосту пешниҳод кард. Он замон ҳатто масъалаҳое пеш оварда шуданд, ки баъзеҳо ҷонибдори се забони давлатӣ: тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ буданд. Албатта, ӯзбекҳо низ ҳуқуқи забонро доранд, чуноне ки ҳуқуқ ба таълим, интихоботу ради... »

Сайри таърихии забони тоҷикӣ

Сайри таърихии забони тоҷикӣ Забони адабӣ давраи дуру дарозеро аз сар гузаронда, дар ин муддат зинаҳои муайянеро тай карда инкишоф ёфт ва дар асри IX-X шакл гирифт. Назму насри он давра хеле пеш рафта, фонди луғавии забони қадима ва имрӯзаи моро ташкил медиҳад. Асрҳои IX-X марҳалаи аввали такомули забони адабӣ ба шумор меравад. Дар аҳди Сомониён забони тоҷикӣ ба мақоми давлатӣ ноил гардида буд. Рӯ... »

Давраҳои инкишофи забони тоҷикӣ

Давраҳои инкишофи забони тоҷикӣ Забони тоҷикӣ аз назари пайдоиш ба гурӯҳи эронии хонаводаи забонҳои ҳиндуаврупоӣ (монанди русӣ, полякӣ, чехӣ, литвагӣ, ҳиндӣ, юнонӣ, арманӣ, лотинӣ, немисӣ, англисӣ ва ғайра) тааллуқ дошта, се давраи инкишофро гузарондааст. Давраи бостон замони давлатдории Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад (аз давраи қадим то асрҳои IV-III пеш аз мелод). Осори хаттии ин давра «Катибаи ... »

Сеҳри забони тоҷикӣ

Сеҳри забони тоҷикӣ Забон василаест, ки инсоният тавассути он мубодилаи афкор намуда, аз мақсаду маром, ҳоли якдигар, пешрафти ҷомеа, расму оин, тӯю сур, сӯгвориву мотам, таъриху фарҳанг ва, умуман, аз тамоми ҳолатҳои тақозодоштаи ҳаёти якдигар огоҳ мегарданд. Забону тафаккур ба якдигар алоқаи зичу ногусастанӣ доранд. Забоншиноси англис Макс Мюллер ин афкорро «ду ном барои ифодаи як чиз» номидааст... »

Ибораҳои ҷонишини

ИБОРАҲОИ ЧОНИШИНЙ 715. Ибораҳои ҷонишинӣ камистеъмоланд. Муносибати ибораҳои синтаксисии ҷонишинй асосан дар матн зоҳир мегардад. Ҷузъҳои ибо-раҳои Ҷ0НИШИНӢ бо алоқаи изофи, пешояндй ва ҳамроҳй пайваст ме-гарданд. Алоқаи изофи дар ин ибораҳа нисбат ба алоқаи пешояндй ва ҳамроҳӣ серистеъмол аст. Дар ибораҳои чонишинй ба сифати ҷузъи тобеъ нем, сифат ва ҷо-нишин (бо воситаи пешоянд), чонишин ва зарф... »

Ибораҳои Шумораги

ИБОРАҲОИ ШУМОРАГӢ 706. Ҷузъҳои ибораҳои шуморагй байни ҳамдигар бо изофат, алоқаи ҳамроҳи ва ба воситаи пешоянд пайваст мешаванд. Аз байни ин қолиб қолиби ибораҳои шуморагии изофӣ серистеъмол аст. Дар ин қабил ибораҳо шумораҳои аслй, тахминй, касрӣ ва тартибй ба вазифаи чузъи асосйи ибора меоянд, аммо дарачаи истифодаи онҳо як хел нест. Масалан, доираи алоқаи ҳамроҳӣ нисбат ба алоқаи изофӣ ва пешо... »

Ибораҳои сифати

ИБОРАҲОИ СИФАТӢ Ибораҳои сифатӣ пас аз ибораҳои исми гурӯҳи калони ибораҳои синтаксисиро ташкил мекунанд. Дар ибораҳои сифатй калимаи асосӣ сифат буда, калимаи тобеъ ба ҳиссаҳои гуногуни нутқ тааллуқ дорад. Ибораҳои сифатй вобаста ба хусусияти луғавию грамматикии ҷузъҳо муносибатҳои объектӣ, замон, масоҳа, макон, хилоф, маҳдудият, маҳрумият, муайянкунандагӣ, дараҷа, мутобиқат ва ё номутобиқат, қиё... »

Ибораҳои исмии алоқаи ҳамроҳӣ

Дар алоқаи ҳамроҳӣ муносибати маъноӣ, тартиби калима ва интонация мақоми асосӣ доранд. Дар ибораҳои ин қолиб чузъи тобеъшаванда нисбат ба тобеъкунанда ҳамеша дар муносибати муайянкунандагӣ воқеъ мешавад. Исм, сифат, ҷонишин, шумора, зарф ва сифати феълй бо роҳи алоқаи ҳамроҳӣ ба ҷузъи асосӣ — исм тобеъ шуда, муносибатҳои гуногуни синтаксисӣ зоҳир менамоянд. Ибораҳои исми бо исм 650. Ибораҳое, ки ҳ... »

  • 1
  • 2