Накди адабӣ

Нақди равоншиноси

Дар ин равияи нақд ҷаҳони ботинии адиб ва ҷанбаи психологии асар мавриди пажӯҳиш қарор мегирад. А.Зарринкӯб менависад, ки «Ин даста аз наққодон мекӯшанд ҷараёни ботини ва аҳволи дарунии шоир ё нависандаро идрок ва баён намоянд, қудрати таълиф ва истеъдод, таркиби завқ ва қариҳаи ӯро бисанҷанданд, нерӯи авотиф ва тахаюлоти ӯро таъин доранд, навъи фикр ва завқи шоирро муайян намоянд..». Дар ин равия... »

Нақди иҷтимои

Дар ин равияи нақд суханшинос ҷанбаи иҷтимоии асарро мавриди пажӯҳиш қарор медиҳад. Ба қавли А.Зарринкӯб «Дар равиши нақди иҷтимои таъсиреро, ки адабиёт дар ҷомеа дорад ва низ таъсиреро, ки ҷомеа дар осори адаби дорад мавриди мутолиа аст. Ба ибораи дигар дар назди ин даста аз наққодоне, ки дунболи ин шева рафтаанд аз одобу русум ва ақоиду наҳзатҳое, ки дар осори адаби инъикос ёфтаанд ва худ низ го... »

Нақди адаби дар Русия

Маънои луғавии «декадент» афтодарӯҳи аст. Як ҷараёни адаби, ки аввал дар Фаронса пайдо шуда, баъд дар тамоми мамлакатҳои Ғарб паҳн гардид. Дар ин ҷараёни адаби тарғиби афтодарӯҳи, ҳаёти он дунё, нафрат ба аҳли меҳнат, дури аз ҳаёти иҷтимои, бовари ба қувваҳои ғайритабии, санъат барои санъатвар мебошад. Дар асри нуздаҳам револютсионер-демократҳои рус Герцен, Белинский, Добролюбов, Чернишевский, Сал... »

Масъалаи мувозана

  Аз сарчашмаҳо ва осори адабию таърихи бармеояд, ки дар таърихи нақди адабии олам, аз замони Юнони Қадим сар карда, масъалаи мувозана яке аз масоилест, ки суханшиносон ва аҳли завқро борҳо ба муноқишаву моҷароҳо барангехтааст. Мувозана дар асли луғат чунин маъноҳоро дорост: «ҳамвазн кардан, санҷидани ду чиз, муқоиса кардан, овардани ду ҷумла, ду мисроъ ё ду байт, ки калимаҳои онҳо бо тартиб ... »

Масъалаҳои нақди адаби дар гузашта. Сирқат ва анвои он

Имрӯз фанни нақди адаби аз нигоҳи дарбаргирии масъалаҳо қаламрави густурдаро соҳиб аст. Ноқид аз як асар масъалаҳои гуногунро ҷустуҷӯ менамояд. Аммо дар нақди асримиёнагии мо суханшиносон бештар ба ҷанбаи лафзи аҳамият медоданд. Дар баробари ин чанд масъалаи дигар ҳам вуҷуд дошт, ки сари он ҳам суханварон ва ҳам суханшиносон муноқишаву баҳсҳо кардаанд. Масъалаҳои сирқат ва мувозана аз чунин мавзӯо... »

Нақди адабии форсу тоҷик дар асрҳои xiii-xv

  Новобаста ба вазъияти ноороми сиёси, яъне ҳуҷуми муғул адабиёт дар ин давра аз равнақ намонд ва бо вуруди суханварони маъруфе чун Мавлавии Руми, Аттори Нишопури, Саъди, Маҳмуди Шабистари, Амирхусрави Деҳлави, Ҳасани Деҳлави, Фахриддини Ироқи,Бадри Чочи, Носири Бухорои, Ҳофиз, Камол, Ҷоми ва дигарон адабиёт марҳилаи таҳаввул ва ташаккули дигареро пеш гирифт. Илми адабиётшиноси ва нақди адаби... »

Нақди адаби дар аҳди Сомониён ва Ғазанавиён

Дар ин давраҳо адабиёт ташаккул ёфт ва нақди адаби ҳам маҳдуд ба сухансанҷиҳои шоирон дар мавриди ашъори худу дигар суханварон мебошад. Аз қадимтарин намунаҳои нақди адаби дар ин давра муқаддимаи «Шоҳнома»-и Абӯмансури аст, ки онро куҳантарин намунаи мавҷуди насри форси мешиносанд. Дар он баҳси ҷолибе дар бораи «Шоҳнома» ва ривояту қиссаҳои он меравад, аз ҷумла мегӯяд: «Чизҳо андар ин нома биёбанд... »

Қудома ибн Ҷаъфар (888-984)

Дар Бағдод ба дунё омадааст. Китоби машҳури ӯ «Нақд ан-наср ва нақд аш-шеър» аст, ки дар нақди каломи манзуму мансур баҳс мекунад. Баъзе муҳаққиқон бар ин ақидаанд, ки ӯ шеъри арабиро бо усули юнони санҷидааст ва аз осори Арасту воқиф будааст. Баъзи ин қазияро инкор мекунанд. Ӯ шеърро каломи мавзуну муқаффо, ки далолат дорад бар маъони таъриф кард. Ӯ мегӯяд, ки шеър албатта неку бад дорад ва ҳар м... »

Намояндагони нақди адабии араб

Ал-Ҷоҳиз (775-868) Яке аз бузургтарин мутакаллим, шоир, нависанда, ноқиди аҳди Аббосиён Абӯусмон Амр ибн Баҳр мулаққаб ба ал-Ҷоҳиз (барҷастачашм) дар Басра таваллуд ёфтааст. Дар Басра ӯ илмҳои замонашро фаро гирифта, ба Бағдод меояд. Дар ин марказ ӯ дар назди бузургтарин донишмандон аз қабили Муаммар ибн ал-Мусанно, Абӯзайд ал-Ансори, Наззом Иброҳим ибн Сайёди Балхи донишашро такмил медиҳад. Ба қа... »

Нақди адабии араб

  Адабиёт, яъне шеъру шоири дар Араби пеш аз ислом ҳам мавҷуд буд. Ва дар бораи сухансанҷиҳо низ аз он рӯзгор ҳикоёте боқи мондааст. Дар оғози ислом шеъру шоири як дараҷа аз равнақ монд. Нозил шудани Қуръон бо услуби олияш шоиронро аз шеъргӯи боздошт ва як дам хомӯши ҳукмфармон буд. Пайғамбари ислом ҳарчанд худ аз Каъбу Ҳассон шеърҳои мадҳи мешунид, аммо шоириро василае барои нифоқ ва ҷудои б... »

  • 1
  • 2